In 1621 verovert Jan Pieterszoon Coen met grof geweld het eiland Banda-Neira. Duizenden Bandanezen laten hierbij het leven. Een actie die Coen nog lang wordt nagedragen.
De Banda-eilanden in de Zuid-Molukken is de enige plek waar de muskaatboom groeit. Die brengt de specerijen nootmuskaat en foelie voort. De VOC richt zijn pijlen vanaf het prille begin op de lucratieve handel in deze specerijen. Zij verplicht de Bandanezen hun nootmuskaat en foelie alleen aan de Compagnie te leveren, die zelf de prijs bepaalt.
De Bandanezen zijn al eeuwen gewend buitenlandse handelaren tegen elkaar uit te spelen. Deze ‘haentjes van Indië’ laten zich niet zo maar de wet voorschrijven. Coen is in 1609 getuige van de eerste grote slachtpartij op Banda, nadat admiraal Pieter Willemsz Verhoeff en nog 48 andere Nederlanders door de Bandanezen worden vermoord. Dit ‘verraad van Banda’ blijft Coen altijd bij.
In 1621 leveren de Bandanezen ondanks het verbod van de VOC nog steeds nootmuskaat aan de Engelsen. Coen wil hier een eind aan maken en vertrekt met een vloot en zo’n 2000 soldaten naar de eilandengroep. Als onderhandelingen op niets uitlopen, besluit Coen de zaak eens en voor altijd op te lossen. Hij geeft groen licht voor één van de ergste moordpartijen uit de VOC-geschiedenis. Duizenden mannen, vrouwen en kinderen worden gedood. De eilandbewoners die de bergen in vluchten, komen van honger en ziekte om. Dorpen worden platgebrand, schepen vernietigd, muskaatbomen omgehakt. De overlevenden worden als slaven mee terug genomen naar Batavia. De eilanden worden opnieuw bevolkt met Aziatische immigranten en VOC dienaren (perkeniers).
Dit excessieve geweld is Coen zowel in zijn eigen tijd als door latere historici nagedragen. Het is bestempeld als ‘onmenschelijk’ en ‘wreedaardig’. De Heeren XVII vragen Coen of het ook met wat minder geweld kan, maar belonen hem wel met 3000 Carolusgulden voor de verovering van de Banda-eilanden.
